唱戏吼起来
Vở kịch được gào lên, chứ không phải hát ra
Điều kỳ quặc thứ tám: Qinqiang (秦腔) — cụ tổ của kịch bảng tử Trung Quốc — không ngân nga, mà gào thét. Cơn gào ấy từ đâu ra, và mỗi tuần có thể nghe miễn phí ở đâu trong các công viên Tây An.
Tóm tắt ngắn
- Câu vè: Qínqiāng bù chàng hǒu qǐlái (秦腔不唱吼起来) — Qinqiang không phải hát, mà là gào lên.
- Qinqiang là một trong những vở kịch bảng tử (gõ gỗ) cổ nhất Trung Quốc — dòng gốc của phần lớn sân khấu phía Bắc.
- Cơn 'gào' là lối hát mở cổ họng, lấy hơi từ lồng ngực, sinh ra từ việc diễn ngoài trời trước đám đông trên đồng bằng nhiều gió.
- Nghe miễn phí: các gánh 'tự nhạc ban' nghiệp dư tụ họp ở công viên ven tường thành, hầu như ngày nào cũng có nếu thời tiết đẹp.
- Muốn xem màn diễn trọn vẹn, Yisu Club (易俗社) là gánh nhà một trăm năm — sân khấu và bảo tàng đều nằm giữa trung tâm.
- Dù bạn không mê kịch, buổi diễn ở công viên là mười phút sân khấu đường phố đúng nghĩa — Tây An xưa sống động nhất.
Cái điều kỳ quặc
Câu cuối cùng là câu nghe được bằng tai: Qínqiāng bù chàng hǒu qǐlái (秦腔不唱吼起来) — Qinqiang không hát, nó gào lên. Với đôi tai chưa quen, đoạn hát mở màn nghe như một bản tuyên chiến: giọng đẩy hết công suất, mảnh gỗ bảng tử đập nhịp dồn dập, dây đàn rít tận mép âm vực. Nhưng nếu ở lại thêm một đoạn, bạn sẽ thấy công trình hiện lên bên dưới âm lượng — bộ khung tiết tấu cứng cáp, một lối xây giai điệu sinh ra để vươn qua quảng trường và con phố, và một sức kịch mà lối hát e dè không bao giờ cho nổi.
Vì sao lại gào
Âm lượng là do địa lý và công nghệ định đoạt. Vở kịch này lớn lên từ những màn diễn ngoài trời — hội chùa, sân gặt, chợ búa — trên đồng bằng bụi mù gió lớn, trước đám đông đứng xem, và suốt phần lớn lịch sử thì không có máy khuếch thanh. Một nghệ thuật thì thầm đã chết ngay cơn gió đầu tiên. Lối mở cổ họng và khung bảng tử nặng nhạc gõ của Qinqiang là vỏ bọc âm học để tồn tại; còn đề tài của nó — chinh chiến, trung nghĩa, oan khuất, bi thương vang hết cỡ — thì đúng chất cách biểu diễn ấy.
Chính sự thẳng thắn đó mà nó kiếm được câu 'gào lên': so với Côn khúc hay kinh kịch trang nhã lọt lòng từ cung đình, Qinqiang nghe như chính đất hoàng thổ đang gào lên — và người Quan Trung coi đó là lời khen.
Ngày nay nghe ở đâu
Hai cấp độ. Miễn phí và gần như ngày nào cũng có: các gánh 'tự nhạc ban' nghiệp dư dựng trận trong những công viên ôm lấy tường thành — cứ đi theo tiếng bảng tử là tới; thường vào buổi chiều, một hai giọng hát luân phiên cùng nhóm nhạc công nhỏ, khán giả ngồi ghế dài. Đó là văn hóa đường phố kiểu ai cũng góp phần, ở dạng tinh túy nhất; nghe vui thì thả vài tệ vào hộp.
Màn diễn trọn vẹn: Yisu Club (易俗社), thành lập năm 1912, là gánh nhà lừng danh — nhà hát giữa trung tâm diễn những suất đúng bài bản, còn bảo tàng kề bên dắt bạn đi qua một thế kỷ nghề. Cả hai cấp độ đều trả lời được câu vè; bản ở công viên còn tặng kèm nhịp sống buổi chiều của Tây An xưa.
Trọn bộ tám điều
Vậy là đủ tám — sợi mì to như đai lưng, vung nồi, bát ớt, mái nửa vời, cô con gái không gả xa, khăn trùm đầu, thói quen ngồi xổm, và một tiếng gào vang dội. Tổng quan Tám điều kỳ quặc xếp chúng theo đúng thứ tự, kèm bản một trang cho từng điều và cách xem trọn bộ trong một ngày.
Câu hỏi thường gặp
Qinqiang có thực sự là tổ của kinh kịch không?
Một phần đúng — Qinqiang là một trong những dòng gốc lớn của sân khấu phía Bắc Trung Quốc, và khung bảng tử của nó gieo mầm cho nhiều vở kịch địa phương. Dòng dõi kinh kịch hội tụ từ nhiều nguồn, trong đó Qinqiang là một nguồn quan trọng.
Các gánh công viên diễn khi nào?
Thường từ buổi chiều đến đầu tối, ngày nào thời tiết đẹp cũng gần như có, ở các công viên bên tường thành. Không có lịch cố định — cách chắc chắn nhất là đi theo tiếng.
Không hiểu tiếng Trung có thưởng thức được không?
Bản ở công viên thì được — âm nhạc, đám đông và chất kịch của nó sẽ cuốn bạn theo. Còn suất diễn trên sân khấu Yisu, hãy xem trước suất đó có phụ đề không.
Tiếp tục khám phá
Hướng dẫn thuê trang phục hanfu & chụp ảnh
Thuê một trang phục kiểu Đường và chụp ảnh với bối cảnh 1.300 năm là trải nghiệm du khách đặc trưng của Tây An — và khác phần lớn trải nghiệm đặc trưng, nó thực sự giá tốt. Một bộ đầy đủ với tóc và trang điểm chạy ¥100–300, các phố quá quen với du khách hóa trang nên không ai ngước, và cảnh đêm làm phần nặng. Dưới đây là cách làm mà không bị bán thêm.
Show nhà Đường và tiệc sủi cảo — có đáng không?
Show dinner Đường Dynasty Palace là buổi tối du lịch chạy lâu nhất Tây An: một tiệc sủi cảo theo sau một giờ nhạc và múa cung đình Đường trong nhà hát sang. Nó đánh bóng, thoải mái và không ngại ngần nhắm du khách — và có 400 tệ đáng hay không hoàn toàn phụ thuộc bạn là ai. Gia đình và người mới đến Trung Quốc có xu hướng yêu; du khách theo đuổi sống động và địa phương nên dành buổi tối ở Bất Dạ Thành miễn phí thay.
Tây An về đêm: đèn, show và đi bộ buổi tối
Tây An là một thành phố khác sau khi tối — phố phong cách Đường ngập đèn vàng, một tháp trôi trên show đài phun nước, tháp cổng phát sáng trên hào. Phần tốt nhất miễn phí: phố đi bộ Đại Đường Bất Dạ Thành riêng đã đáng một buổi tối, và show đài phun nước tháp không tốn gì. Thêm bữa tối muộn ở Khu Hồi giáo và, trong mùa, Bài ca Hối Tiếc Vĩnh Hằng ngoài trời, và đêm của bạn có thể vượt ngày.