Quận và huyện

Thành phố này, xem từng quận một

Tây An không phải thành phố chỉ có một trung tâm. Nó là mười ba đơn vị hành chính — mười một quận và hai huyện — trải ra trong một thung lũng nằm giữa sông Vẻ và dãy Tần Lĩnh. Bạn ở quận nào quyết định bạn có thể đi bộ được đến đâu, đi làm mất bao lâu, và ngày ấy sẽ trôi qua giữa gạch thời Đường hay giữa những vườn cây trên sườn đồi. Đây chính là tấm bản đồ mà phần lớn cẩm nang bỏ qua.

Mười ba

Trong mười ba đơn vị ấy có hai là huyện chứ không phải quận — Lantian (蓝田县) và Zhouzhi (周至县). Tiếng Trung ghi “huyện” bằng chữ “县”, không phải “quận” bằng chữ “区”, và đây cũng là hai đơn vị lớn nhất toàn thành về diện tích. Mọi nơi phía bắc trung tâm thành phố đều là quận thành phố.

Năm khu trong thành

Năm đơn vị lập thành khu lõi lịch sử và vòng ngay bên ngoài nó.

新城区Xīnchéng Qū30,13 km² (số liệu năm 2019)

Quận Tân Thành (新城区)

Quận Tân Thành (新城区, Xīnchéng Qū) là góc phía đông bắc của thành trường Tây An, và là quận tiếp nhận du khách chứ không phải quận khiến họ phải kinh ngạc. Nó trải rộng 30,13 km² — con số tổng hợp quanh năm 2019, và thuộc nhóm nhỏ nhất trong mười ba quận theo diện tích. Trụ sở chính quyền nằm ở phường Tây Nhất Lộ (西一路街道), ngay phía nam cổng bắc của thành trường. Hai thứ gánh phần lớn danh tính của quận. Thứ nhất là [nhà ga Tây An](/en/places/xian-railway-station) (西安站) tại số 44 đường Hoàn Thành Bắc: mọi tàu ngủ thường, tàu hạng T và tàu liên tỉnh đến từ ngoài Thiểm Tây đều dừng ở đây, cách con đường sắt vài phút đi bộ về phía bắc. Thứ hai là đường Giải Phóng (解放路), con phố mua sắm dài chạy bắc–nam từ khu vực Tháp Chuông lên tới quảng trường nhà ga — được đổi tên để ghi nhớ sự kiện Thiểm An tháng Mười Hai năm 1936, và vẫn hoạt động là bán lẻ thông thường chứ không phải một dải phố dành cho du khách. Phần còn lại yên tĩnh hơn nhiều. [Yongxingfang](/en/places/yongxingfang), con phố ẩm thực ngay bên trong Cổng Trung Sơn (中山门, cổng Đông nhỏ), và khu nghệ thuật Đại Hoa 1935 trên đường Thái Hoa Nam đều nằm trong quận, và cả hai đều không nằm trong lịch trình tiêu chuẩn.

碑林区Bēilín Qū23,37 km² (số liệu năm 2019)

Quận Bích Lâm (碑林区)

Quận Bích Lâm (碑林区, Bēilín Qū) là quận phía tây nam bên trong thành trường của Tây An, và là quận nhỏ nhất trong mười ba quận theo diện tích, chỉ 23,37 km² — con số tổng hợp quanh năm 2019. Trụ sở chính quyền nằm ở phường Trương Gia Tôn (张家村街道), vốn là dãy nhà tậu sinh viên phía tây [Bảo tàng Bia Đá](/en/places/forest-of-steles), chứ không phải nơi du khách nào sẽ đi tìm. Quận mang tên từ 碑林, một rừng bia đá — những tấm bia khắc chữ được giữ nhiều thế kỷ trong đền thờ Khổng Tử cũ, rồi cuối cùng đưa vào một bảo tàng riêng ở số 15 đường Tam Học. Cùng một diện tích nhỏ bé ấy còn chứa [Tháp Chuông](/en/places/bell-tower) tại ngã tư của bốn đường chính và Cổng Nam (永宁门) của [thành trường](/en/places/city-wall), khiến Bích Lâm trở thành quận dễ đi bộ nhất nếu bạn muốn lên thành trường. Giữa bảo tàng và cổng thành là [Thư Viện Môn](/en/places/shuyuanmen), đặt theo Quản Trung Thư Xá (关中书院) lập tại đây năm 1609. Đó là một con phố còn đang buôn bán: đá mực, bút lông, đá triện, xưởng làm bản sao đá, và những gian hàng múa rối bóng. Nghề này lâu đời, cửa hàng nhỏ, và giá thì thương lượng chứ không niêm yết.

莲湖区Liánhú Qū38,32 km² (số liệu năm 2019)

Quận Liên Hồ (莲湖区)

Quận Liên Hồ (莲湖区, Liánhú Qū) là quận phía tây bắc của thành trường Tây An, và là quận lớn nhất trong ba quận nằm bên trong thành trường — 38,32 km² theo số liệu tổng hợp quanh năm 2019. Trụ sở chính quyền nằm ở phường Bắc Viện Môn (北院门街道), đúng con đường du lịch mà phần lớn du khách đã nghe tên. Con đường đó là [Bắc Viện Môn](/en/places/muslim-quarter), khu phố hồi giáo Hồi (回民街, Huímín Jiē): một con đường công cộng không cổng, không vé, chạy từ [Trống Thành](/en/places/drum-tower) lui về phía [Đại Nhà Thánh](/en/places/great-mosque) trên ngõ Hoa Giác Lãng, thành lập năm 742 và phần lớn kiến trúc hiện nay đến từ nhà Minh và nhà Thanh. Quận còn giữ [Tả Kim Khiêu](/en/places/sajinqiao), ngõ ăn uống liền kề nơi dân Tây An thực sự ăn, và trống trên Trống Thành vẫn nổ theo đúng giờ quy định. Phía tây khu phố, đường Tây Đại Lộ (西大街) dẫn tới [Đền Thành Hoàng](/en/places/city-god-temple), một trong ba đền Thành Hoàng cấp kinh đô lớn nhất Trung Quốc. Phía bắc, trên thành trường tại cổng Ngọc Tướng Môn, có [Quảng Nhân Tự](/en/places/guangren-temple) — ngôi chùa Phật giáo Tây Tạng duy nhất trong tỉnh, và là cảnh tĩnh nhất của quận.

雁塔区Yàntǎ Qū151,44 km² (số liệu năm 2019)

Quận Diêm Đà (雁塔区)

Quận Diêm Đà (雁塔区, Yàntǎ Qū) là quận lớn ở góc tây nam của trung tâm Tây An, và cũng là nơi phần lớn du khách gặp lần đầu tiên mà không hề hay biết. Ở đây có cặp tháp — [Tháp Thiên Nga Lớn](/en/places/small-wild-goose-pagoda) (大雁塔, Dàyàntǎ) và ngôi em út — cùng khu phố giải trí lấy cảm hứng đời Đường bao quanh chúng, dãy đại học Tiểu Trạch (小寨, Xiǎozhài), và xa hơn về phía nam là khu Qujiang mênh mông đã được cải tạo, với [công viên hồ Qujiang](/en/places/qujiang-pool-park) và [thành phố Đại Đường bất dật](/en/places/grand-tang-ever-bright-city). Tên quận có nghĩa là “quận Tháp Thiên Nga” — nó được đặt theo tên ngôi tháp vào năm 1954, thời điểm Diêm Đà là một trong những đơn vị hành chính đầu tiên của thành phố sau năm 1949, và đây là quận duy nhất của Tây An lấy tên từ một công trình cổ chứ không phải từ một địa danh hay một hướng. Trụ sở chính quyền nằm ở đường Tiểu Trạch (小寨路街道), nơi cũng là trung tâm thương mại của quận và điểm cuối phía nam của trục đường bắc–nam đông nhất thành phố. Với du khách, đây là quận gánh nhiều việc nhất: các tháp, công viên kiểu Đường, màn đêm ánh sáng và — tùy khách sạn của bạn — các khuôn viên khoa học công nghệ. [Bảo tàng Lịch sử Sơn Tây](/en/places/shaanxi-history-museum) cũng nằm ở đây, phía bắc quận gần khu Tiểu Đường Sơn.

未央区Wèiyāng Qū264,41 km² (số liệu năm 2019)

Quận Vị Dương (未央区)

Quận Vị Dương (未央区, Wèiyāng Qū) nằm phía bắc của thành trường Tây An và trải rộng 264,41 km² theo số liệu tổng hợp quanh năm 2019 — thuộc nhóm lớn nhất trong mười ba quận của thành phố, và lớn hơn nhiều lần so với ba quận bên trong thành trường gộp lại. Trụ sở chính quyền nằm ở phường Trương Gia Bảo (张家堡街道). Nó mang tên theo Vị Dương Cung (未央宫), cung điện chính của kinh đô Trường An thời Tây Hán, dựng dưới thời Lưu Bang khoảng 200 năm trước Công Nguyên. [Công viên di tích](/en/places/weiyang-palace) của nó chiếm nửa phía nam quận và phần lớn là đất trống trải rộng với nền móng và bảng chú thích — miễn phí, mở cửa suốt ngày đêm, và đi từ tuyến số 1 tại ga Triêu Hà. Phía bắc của nó là [Cung Đại Minh](/en/places/daming-palace), cung điện hoàng gia thời Đường xây năm 634, bị phá hủy trong những cuộc chiến chấm dứt triều đại vào năm 904, và được ghi vào Danh sách Con đường Tơ Lúa của UNESCO năm 2014. Khu vực giữa hai nơi là phần hành chính và dân cư hiện đại phía bắc thành phố: đường trục, khu chung cư, và hành lang đường Phượng Thành số 3 nơi chính quyền thành phố đặt trụ sở. Có rất ít ở đây để du khách tình cờ ghé qua, và đó là hình dạng thành thật của quận.

Bốn quận ngoại ô

Lái xe từ thành cổ không xa — và nằm trong tầm tàu điện ngầm.

灞桥区Bàqiáo Qū324,5 km² (số liệu năm 2019)

Quận Bà Kiêu (灞桥区)

Quận Bà Kiêu (灞桥区, Bàqiáo Qū) là quận phía đông của Tây An, 324,5 km² theo số liệu quanh năm 2019, và mang tên từ Cầu Bà (灞桥) — điểm qua nơi các nhà thơ thời Đường từng bẻ một cành liễu để tiễn người bạn đang lên kinh đô. Cầu và bờ sông đã đặt tên cho quận nằm tận ở thị trấn Bà Kiêu phía đông xa nhất; phần du khách thực sự tới được nằm gần trung tâm thành phố hơn nhiều. Phần đó là Bán Bô (半坡). [Bảo tàng Bán Bô](/en/places/banpo-museum) bảo tồn một ngôi làng thời đá mới 6.000 năm tuổi ngay tại vị trí cũ — nền nhà, lò gốm và bình tro cốt dưới một dãy nhà dài — và chỉ vài trăm mét xa hơn là những khung dệt của một nhà máy dệt đã đóng cửa được chuyển thành [Khu nghệ thuật Bán Bô Quốc tế](/en/places/banpo-art-zone). Trụ sở chính quyền nằm ở Phương Chỉ Thành (纺织城, Fǎngzhīchéng), Thành Phố Dệt May được quy hoạch theo kiểu Xô viết, mà các dãy nhà máy thập niên 1950 vẫn còn là nơi ở của phần lớn dân cư quận. Tuyến metro số 1 chạy suốt trục phía đông ra khỏi trung tâm thành phố — ga Bán Bô cho bảo tàng, Phương Chỉ Thành ở đầu tuyến cách Tháp Chuông khoảng mười lăm phút — và [nhà ga Tây An Đông](/en/places/xian-east-railway-station) mới xây cũng nằm trong địa giới quận.

长安区Cháng'ān Qūkhoảng 1.435 km² (số liệu năm 2019)

Quận Trường An (长安区)

Quận Trường An (长安区, Cháng'ān Qū) trải dài từ rìa nam của khu đô thị Tây An đến sườn phía bắc của dãy Trung Nam, và lớn hơn nhiều so với cái tên nghe ra — khoảng 1.435 km² theo số liệu quanh năm 2019, gần mười lần diện tích Yên Đà, quận được khách đến thăm nhiều nhất của Tây An. Gần như không có phần nào trong diện tích ấy là thành phố. Trụ sở chính quyền nằm ở Uy Cổ (韦曲, Wéiqū), và Uy Cổ chính là nơi quận thực sự bắt đầu và kết thúc: một dải liên tục các tòa chung cư mới, trung tâm thương mại và khu kinh doanh chạy về phía nam từ Yên Đà dọc hành lang tuyến số 2. Qua dải ấy là đồng ruộng, nhà làng và vườn cây ăn quả, rồi đến núi. Cái tên là cái tên nổi tiếng — Trường An của các kinh đô nhà Hán và nhà Đường, và đó là lý do phần lớn quận này đọc ra như rìa ngoài chứ không phải trung tâm: nó nằm trên vùng đất đã hứng phần tràn ra của một thành phố không ngừng mở rộng về phía nam. Quận hiện tại khá mới: tháng Sáu năm 2002 Quốc vị hội phê chuẩn việc bỏ huyện Trường An (长安县) và lập quận Trường An thay cho nó, một cuộc đổi tên giữ lấy cái tên nổi tiếng nhất trong địa lý Trung Quốc gắn với thứ nay chỉ là một quận ngoại thành. Điều mà du khách thực tế đến đây để tìm là dãy núi ở rìa nam. Dãy Trung Nam (终南山) nhô thẳng lên từ đồng ruộng, và các đường mòn được tiếp cận từ phía Uy Cổ của tuyến metro số 2 — xem ghi chú bên dưới, vì núi và quận liên kết yếu hơn bản đồ cho thấy.

高陵区Gāolíng Qū294 km² (số liệu năm 2019)

Quận Cao Lăng (高陵区)

Quận Cao Lăng (高陵区, Gāolíng Qū) là đơn vị hành chính xa cực bắc trong mười ba đơn vị của Tây An, nằm bên bờ bắc sông Vẻ (渭河) khoảng 20 km về phía đông bắc của thành trường — đồng bằng phẳng có thủy lợi, không thấy ngọn núi nào, và nằm khác bờ sông so với mọi thứ du khách phần lớn đến xem. Nó cũng là cái tên mới nhất trong danh sách. Cho đến ngày 13 tháng Mười Hai năm 2014 nó là huyện Cao Lăng (高陵县), và trong tháng đó Quốc vị hội phê chuẩn việc chuyển nó thành một quận; cách gọi tiếng Trung là 撤县设区, một huyện được nâng lên thành quận. Trước năm 1983 nó không thuộc Tây An chút nào — nó đến từ địa hạnh Tương Dương (咸阳地区) vào tháng Mười năm đó, một trong số nhiều huyện mà thành phố sáp nhập trong mùa thu ấy. Nó trải rộng khoảng 294 km² theo số liệu tổng hợp quanh năm 2019, một con số chúng tôi chưa đối chiếu với nguồn chính thức, và trụ sở chính quyền nằm ở phường Cao Lăng (高陵街道) gần sông. Thứ du khách thực sự gặp là đồng ruộng, đường làng, và rìa thành phố: đồng bằng Vẻ là một trong những vùng nông nghiệp thủy lợi phía bắc thành phố. Địa điểm duy nhất có cái tên đáng nhớ là Đường Chiêu Lăng (唐昭陵), lăng của vua Đường Tuệ Tông, nằm trong vùng nông thôn của quận phía sau trụ sở — nằm ngoài đường, chỉ đến được bằng xe, và chưa phải là một trong các trang địa điểm của chúng tôi.

鄠邑区Hùyì Qūkhoảng 861 km² (số liệu năm 2019)

Quận Húc Ích (鄠邑区)

Quận Húc Ích (鄠邑区, Hùyì Qū) nằm ở phía tây nam của Tây An, trên đồng bằng Quan Trung được tưới đầy đủ — khoảng 861 km² theo số liệu năm 2019 — với những chân núi Qinling chắn ngang mép nam của quận. Trước đây nó là huyện Húc Hiến (户县, Hùxiàn), cho đến khi Chính phủ Trung ương phê duyệt 撤县设区 — chuyển huyện thành quận đô thị — vào năm 2016, và việc chuyển đổi còn đủ mới để bản đồ cũ, địa chỉ cũ và các đặt phòng khách sạn vẫn mang tên huyện cũ. Trụ sở chính quyền nằm ở Dã Hạ (余下, Yúxià), một phường ở phía bắc quận trên đồng bằng. Thứ nó trồng ra chính là thứ nó nổi tiếng: ngũ cốc, dưa hấu và nho từ đồng ruộng mở rộng, những vườn cây ăn quả có giàn dây kéo dài về phía chân núi, và nhà vườn loại mái ngói có tường bao quen thuộc trên đồng bằng phía tây thành phố. Quận giáp huyện Chu Trì ở phía tây và huyện Lam Thiên ở phía nam, điều này quan trọng với du khách hơn bất kỳ thứ gì bên trong — vùng kiwi mà những chuyến đi vào dãy Qinling phía tây mà phần lớn du khách gắn với góc tây nam này của Tây An đều nằm ngoài quận, chứ không ở trong đó. Với du khách, câu trả lời thực tế là Húc Ích là một nơi để đi qua, dừng lại ăn một bữa, rồi đi tiếp. Quận không có điểm thắt cảnh trí, không có phố cổ, và không có lý do để bạn dựng cả hành trình quanh nó. Giá trị của nó là câu trả lời thẳng thắn cho câu hỏi mà du khách hiếm khi đặt ra: phần lớn một quận trong mười ba quận trông thế nào khi nhìn từ bên trong.

临潼区Líntóng Qū915,97 km² (số liệu năm 2019)

Quận Lâm Đồng (临潼区)

Quận Lâm Đồng (临潼区, Líntóng Qū) nằm ở phía đông cách trung tâm Tây An 35 km, nơi có [Quân đội Đất nung](/en/places/terracotta-army) — và với gần như mọi du khách, đó là lý do duy nhất để rời khỏi thành phố. Về mặt hành chính thì nó nhiều hơn một điểm tham quan rất nhiều: 915,97 km² theo số liệu quanh năm 2019, lớn hơn tám trong mười hai quận còn lại của Tây An — chỉ Trường An, Lantian và Zhouzhi rộng hơn — với trụ sở chính quyền ở Lĩnh Sơn (骊山街道), cái tên lấy từ ngọn núi nhô lên giữa cả vùng. Năm **1992**, huyện Lâm Đồng trở thành quận. Từ khi Tần Thủy Hoàng chọn chân núi Lĩnh Sơn làm lăng mộ, nơi đây đã là nơi nghỉ dưỡng của hoàng gia; còn dòng suối nóng thì lo phần quảng cáo còn lại, kéo các vua Đường đến tắm cùng một dòng nước ấy và để lại [Hoa Thanh Cung](/en/places/huaqing-palace) làm nơi tắm rửa của họ. Hãy hiểu tính cách nơi này trước khi lên kế hoạch. Các điểm tham quan hoàn toàn xứng đáng chuyến đi, nhưng Lâm Đồng là quận để đi trong ngày, không phải nơi ở lại. Bản thân thị trấn chỉ là một dải đô thị phàm tục trải ra, tối đến gần như không có lý do để nán lại, còn phần ngoài thị trấn là ruộng đồng. Hãy coi Lâm Đồng là một ngày được sắp xếp chu đáo. Đây là cách một ngày đi. Rời Tây An khoảng 8 giờ sáng. Tuyến metro số 9 là xương sống của lộ trình: đi đến ga Hoa Thanh Thủy (华清池), rồi bắt taxi hoặc xe buýt địa phương (602/613) cho mười lăm phút cuối đến [Quân đội Đất nung](/en/places/terracotta-army). Lựa chọn tiết kiệm là xe buýt du lịch 306 từ quảng trường phía đông [nhà ga Tây An](/en/places/xian-railway-station), khoảng 7 tệ và một tiếng; DiDi chạy 120–150 tệ đi tận cửa. Hãy xem đội quân trước, trước khi các đợt xe khách đổ tới, rồi quay lại [Hoa Thanh Cung](/en/places/huaqing-palace) cho buổi chiều, khi ánh sáng rơi xuống núi Lĩnh Sơn. Bạn về kịp bữa tối. Một chú thích buổi tối: trong mùa (khoảng tháng Tư đến tháng Mười), Hoa Thanh Cung dựng [“Trường Hận Ca”](/en/places/song-of-everlasting-sorrow) (长恨歌, Chánghèn Gē), một vở kịch ngoài trời lấy chính ngọn núi làm bối cảnh. Đáng ở lại xem — nhưng hãy đặt xe về trước, vì chuyến metro cuối cùng sẽ không đợi.

Ba nơi ngoại viên

Hai huyện và một khu hàng không: xa, rộng, mỗi nơi có một lý do riêng để đến.

阎良区Yánliáng Qū244,55 km² (số liệu năm 2019)

Quận Diêm Lương (阎良区)

Quận Diêm Lương (阎良区, Yánliáng Qū) là quận nằm rìa xa nhất về phía tây bắc trong mười một quận thành phố của Tây An — 244,55 km² theo số liệu quanh năm 2019, trụ sở chính quyền ở phường Phượng Hoàng (凤凰路街道). Nó không nằm trong lịch trình của bất kỳ ai, và lý do thì rất thẳng: Diêm Lương là nơi ngành công nghiệp máy bay của Tây An tọa lạc. Các nhà máy, một sân bay, và cả khu nhà ở đi kèm — đó mới là nội dung thật của quận. Đây cũng là một quận còn trẻ. Diêm Lương chỉ là một thị trấn (阎良镇) thuộc huyện Lâm Đồng cho đến **tháng 6 năm 1966**, khi nó được lập thành một quận riêng của Tây An; trong thời kỳ Cách mạng Văn hoa nó đổi tên thành quận Đông Phong (东风区), và tên Diêm Lương được khôi phục lại vào **1972**. Chế tạo máy bay đã là nền tảng kinh tế của quận kể từ những năm ấy, nên quận mọc lên quanh ngành công nghiệp của mình chứ không mọc quanh một thị trấn cổ. Có một điều dễ làm người ta lúng túng. **Căn cứ công nghiệp hàng không cao cấp Diêm Lương** (阎良航空高技术产业基地) mang tên theo quận này và nằm trong lãnh thổ Diêm Lương, nhưng không thuộc quản lý hành chính của Diêm Lương. Đó là một trong bảy **khu phát triển** của thành phố, do ban quản lý cấp thành phố (管委会) cai trị — cùng cấp với Khu Công nghệ cao. Ranh giới quận và ranh giới khu phát triển không trùng nhau, và sự khác biệt ấy được giải thích ở mục phụ bên dưới. Bạn có cần quận này không: gần như không. Ở đây không có tường thành, không có chùa, không có bảo tàng, không có phong cảnh nào xứng đáng để đi, và những điểm tham quan mà người ta gắn với góc phía bắc này của Tây An thực ra thuộc Lâm Đồng và Hú Ích. Nếu điều bạn quan tâm là ngành hàng không Trung Quốc, Diêm Lương là nơi duy nhất trong thành phố nơi mối quan tâm ấy đi sâu hơn một tấm ảnh, và các chuyến tham quan công nghiệp chuyên ngành phải được sắp xếp trước chứ không phải tình cờ gặp. Với tất cả mọi người khác: biết nó ở đâu là đủ, dành ngày cho khu phố cổ có tường bao.

蓝田县Lántián Xiàn1.529 km² (số liệu năm 2019)

Huyện Lantian (蓝田县)

Huyện Lantian (蓝田县, Lántián Xiàn) là một trong hai huyện của Tây An — thành phố gồm mười một quận, ngoài ra chỉ có Lantian và Zhouzhi là huyện — và đây là huyện nằm cực đông nam, vượt khỏi rìa khu đô thị, tại đầu phía đông bắc của dãy Tần Lĩnh. Nó sáp nhập vào Tây An vào tháng Mười năm 1983, chuyển từ địa hạnh Uyên Nam (渭南地区); trước đó nó thuộc địa hạnh nằm phía nam sông Vẻ. Diện tích khoảng 1.529 km² theo số liệu tổng hợp quanh năm 2019 mà chúng tôi chưa đối chiếu với nguồn chính thức, và trụ sở chính quyền nằm ở phường Lam Quan (蓝关街道) — đặt theo Lam Quan, cửa ải cổ trên đường xuống phía nam dãy Tần Lĩnh vào tỉnh Hà Nam, vẫn là con đường để vào rừng của huyện này. Thứ du khách tìm thấy ở đây là một thị trấn huyện cùng một lượng lớn sườn núi. Những ngọn núi ấy chính là lý do huyện mang tên này: Ngọc Sơn (玉山), một dãy núi từng làm căn cứ đỏ cuối thập niên 1930, và núi Vương Thuận (王顺山) phía trên trụ sở. Sản vật truyền thống của huyện là ngọc Lantian (蓝田玉) — một loại đá được trân trọng trong văn hóa Trung Hoa và đã khai thác từ lâu — cùng những vườn kiwi (猕猴桃) trải dọc thung lũng. Chưa có gì trong số đó được sắp xếp cho du khách: chúng tôi chưa có trang địa điểm nào trong huyện, và trang này tồn tại để bản đồ khớp lại chứ không phải để bạn đặt chuyến đi nào.

周至县Zhōuzhì Xiàn2.975 km² (số liệu năm 2019)

Huyện Chu Trí (周至县)

Huyện Chu Trí (周至县, Zhōuzhì Xiàn) là đơn vị hành chính lớn nhất và nằm cực tây nam nhất trong mười ba đơn vị của Tây An — và nó là một huyện, 县, không phải quận, một trong chỉ hai đơn vị như vậy trong một thành phố vốn dựng từ mười một quận. Nó gia nhập Tây An vào tháng Mười năm 1983, chuyển từ địa hạnh Tương Dương (咸阳地区). Diện tích khoảng 2.975 km² theo số liệu tổng hợp quanh năm 2019 mà chúng tôi chưa xác nhận với nguồn chính thức, và trụ sở chính quyền nằm ở phường Nhị Khúc (二曲街道) ở phía bắc huyện. Huyện mang tính nông nghiệp, và thứ làm nó nổi tiếng cả nước là kiwi (猕猴桃) — những vườn cây ở phía nam và phía đông trụ sở chính là thứ bạn thực sự lái xe xuyên qua khi vào huyện. Những phần du khách muốn đến nằm ở phía bắc, trong chân núi Tần Lĩnh: [Lâu Quan Đài](/en/places/louguantai) (楼观台), tổ hợp Đạo giáo nơi Lão Tử được cho là đã giảng pháp, và vài phút về phía đó là [công viên Khoa học Bốn Báu vật Tần Lĩnh](/en/places/qinling-four-treasures-panda-park), nơi có Qizai, con gấu trúc nâu duy nhất còn sống trong lồng. Chu Trí cũng là nơi đường cao tốc G5 Tây An–Côn Minh ngừng chạy trong địa phận Thiểm Tây: lối ra ở mép bắc huyện là lối ra cuối cùng trước khi con đường đi tiếp vào tỉnh Tứ Xuyên.

Khu phát triển không phải khu hành chính

Tây An còn quản lý bảy khu phát triển. Một số địa chỉ bạn gặp trên danh thiếp khách sạn và trong hồ sơ công ty thuộc về chúng, chứ không thuộc về bất kỳ quận nào.

Khu Công nghệ cao (西安高新技术产业开发区) là nơi du khách dễ gặp nhất: nhiều khách sạn lớn của thành phố nằm ở đó, cách khu phố cổ khoảng ba mươi phút lái xe. Nó là ban quản lý cấp thành phố (管委会), cao hơn chính quyền quận một bậc, và từ tháng 11 năm 2018 nó quản lý mười thị trấn và phường được chuyển từ ba quận Diêm Đồ, Trường An và Hú Ích. Sáu khu còn lại là Khu Kinh tế – Kỹ thuật, Khu mới Qujiang, Khu sinh thái Chanba, căn cứ hàng không Yanliang, căn cứ không gian và Khu Cảng Quốc tế. Không khu nào là “quận thứ mười bốn”, và không khu nào có chính quyền quận riêng.